Việc Nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển kinh tế – xã hội luôn tác động trực tiếp đến quyền và lợi ích của người sử dụng đất. Vì vậy, các quy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt của người dân. Từ khi Luật Đất đai năm 2024 có hiệu lực (từ ngày 01/8/2024), nhiều quy định mới đã được ban hành nhằm bảo đảm tốt hơn quyền lợi của người bị thu hồi đất, đồng thời nâng cao tính công khai, minh bạch trong công tác giải phóng mặt bằng.

Đối với Hà Nội, từ năm 2025–2026, thành phố tiếp tục triển khai các quy định mới của Luật Đất đai và ban hành các văn bản hướng dẫn thuộc thẩm quyền để áp dụng thống nhất trong quá trình thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.

1. Những điểm mới của Luật Đất đai 2024 về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư

Luật Đất đai 2024 có nhiều thay đổi đáng chú ý, hướng đến việc bảo đảm quyền lợi của người dân và nâng cao hiệu quả quản lý đất đai.

Bảo đảm quyền lợi của người bị thu hồi đất

Một trong những điểm mới quan trọng là yêu cầu việc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư phải hướng tới mục tiêu giúp người dân ổn định cuộc sống và có điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ sau khi bị thu hồi đất. Đây là nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình xây dựng và phê duyệt phương án bồi thường.

Tăng tính công khai, minh bạch

Cơ quan có thẩm quyền phải công khai các thông tin liên quan đến:

• Phương án bồi thường.
• Danh sách người được bồi thường.
• Mức hỗ trợ.
• Phương án tái định cư.
• Tiến độ thực hiện dự án.

Việc công khai giúp người dân dễ dàng kiểm tra, đối chiếu và thực hiện quyền khiếu nại nếu phát hiện sai sót.

Hoàn thiện cơ chế xác định giá đất

Luật mới tiếp tục hoàn thiện cơ chế xác định giá đất cụ thể để làm căn cứ tính tiền bồi thường trong các trường hợp pháp luật quy định, hướng tới việc phản ánh sát hơn giá trị thực tế của quyền sử dụng đất.

Chú trọng công tác tái định cư

Các dự án thu hồi đất phải quan tâm đầy đủ đến việc bố trí tái định cư, bảo đảm người dân có nơi ở phù hợp trước hoặc đồng thời với quá trình thu hồi đất theo quy định của pháp luật.

2. Chính sách áp dụng tại Hà Nội từ năm 2025–2026

Là địa phương có nhiều dự án hạ tầng, giao thông và phát triển đô thị, Hà Nội thường xuyên thực hiện công tác thu hồi đất và giải phóng mặt bằng.

Trong giai đoạn 2025–2026, việc bồi thường và hỗ trợ tại Hà Nội được thực hiện trên cơ sở:

• Luật Đất đai năm 2024.
• Các nghị định hướng dẫn của Chính phủ.
• Quyết định và quy định của UBND Thành phố Hà Nội thuộc phạm vi được phân cấp.

Việc xác định mức bồi thường sẽ căn cứ vào:

• Loại đất bị thu hồi.
• Diện tích đất.
• Nguồn gốc sử dụng đất.
• Điều kiện được bồi thường.
• Giá đất được xác định theo quy định hiện hành.
• Giá trị tài sản hợp pháp gắn liền với đất.

Đối với từng dự án cụ thể, cơ quan có thẩm quyền sẽ lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, lấy ý kiến người dân trước khi phê duyệt theo trình tự pháp luật.

3. Các khoản được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất

Không phải chỉ có giá trị quyền sử dụng đất mới được bồi thường. Nếu đáp ứng điều kiện theo quy định, người dân còn có thể được bồi thường đối với nhiều loại tài sản hợp pháp khác.

Bồi thường về đất

Đây là khoản bồi thường quan trọng nhất.

Người sử dụng đất đủ điều kiện theo quy định sẽ được bồi thường đối với:

• Đất ở.
• Đất nông nghiệp.
• Đất thương mại, dịch vụ.
• Đất sản xuất, kinh doanh.
• Một số loại đất khác theo quy định của pháp luật.

Mức bồi thường được xác định theo quy định về giá đất áp dụng cho từng trường hợp.

Bồi thường nhà ở và công trình xây dựng

Nếu trên đất có tài sản hợp pháp, người dân có thể được bồi thường đối với:

• Nhà ở.
• Nhà xưởng.
• Kho chứa hàng.
• Công trình phụ.
• Tường rào.
• Sân bê tông.
• Giếng nước.
• Hệ thống điện, nước.
• Các công trình xây dựng hợp pháp khác.

Việc xác định giá trị bồi thường căn cứ vào hiện trạng, kết cấu, diện tích và đơn giá xây dựng theo quy định.

Bồi thường cây trồng, vật nuôi và hoa màu

Đối với đất nông nghiệp hoặc đất có cây trồng hợp pháp, người dân có thể được bồi thường đối với:

• Cây ăn quả.
• Cây lâu năm.
• Cây lấy gỗ.
• Hoa màu.
• Cây công nghiệp.
• Vật nuôi là thủy sản trong trường hợp đủ điều kiện theo quy định.

Mức bồi thường được xác định theo chủng loại, tuổi cây, sản lượng hoặc đơn giá do cơ quan có thẩm quyền ban hành.

Các khoản hỗ trợ ngoài tiền bồi thường

Ngoài khoản bồi thường chính, người bị thu hồi đất còn có thể được xem xét hưởng các chính sách hỗ trợ như:

• Hỗ trợ ổn định đời sống.
• Hỗ trợ ổn định sản xuất.
• Hỗ trợ chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm.
• Hỗ trợ thuê nhà trong thời gian chờ tái định cư.
• Hỗ trợ di chuyển tài sản.
• Hỗ trợ tái định cư.
• Các khoản hỗ trợ khác theo quy định của địa phương.

Những khoản hỗ trợ này góp phần giúp người dân giảm bớt khó khăn và nhanh chóng ổn định cuộc sống sau khi bàn giao mặt bằng.

Người dân cần lưu ý điều gì?

Khi nhận được thông báo thu hồi đất, người dân nên:

• Kiểm tra đầy đủ hồ sơ về quyền sử dụng đất.
• Tham gia quá trình kiểm kê đất và tài sản trên đất.
• Đối chiếu diện tích và loại đất trong phương án bồi thường.
• Kiểm tra đầy đủ các khoản hỗ trợ được hưởng.
• Yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải thích nếu có nội dung chưa rõ.
• Thực hiện quyền khiếu nại hoặc khởi kiện theo quy định nếu cho rằng quyền lợi bị ảnh hưởng.

Việc chủ động tìm hiểu quy định pháp luật sẽ giúp người dân hạn chế rủi ro và bảo vệ tốt hơn quyền lợi hợp pháp của mình.

Tư vấn pháp luật về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư – Công ty Luật Việt Phú

Các quy định về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư theo Luật Đất đai 2024 có nhiều điểm mới, đồng thời việc áp dụng trong thực tế còn phụ thuộc vào từng loại đất, nguồn gốc sử dụng đất và chính sách của địa phương. Vì vậy, mỗi trường hợp cần được xem xét trên cơ sở hồ sơ và quy định pháp luật hiện hành.

Công ty Luật Việt Phú cung cấp dịch vụ:

• Tư vấn quy định mới của Luật Đất đai 2024.
• Kiểm tra điều kiện được bồi thường, hỗ trợ và tái định cư.
• Rà soát phương án bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất.
• Tư vấn khiếu nại, khởi kiện các quyết định liên quan đến thu hồi đất.
• Đại diện khách hàng làm việc với cơ quan nhà nước để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp.

Với đội ngũ luật sư có kinh nghiệm trong lĩnh vực đất đai, Công ty Luật Việt Phú luôn sẵn sàng đồng hành cùng khách hàng trong việc giải quyết các vướng mắc về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại Hà Nội cũng như trên phạm vi cả nước, góp phần bảo đảm tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất theo quy định của pháp luật.